Abdulhamit Avşar

Haydar Aliyev, cumhurbaşkanlığı döneminde yaptığı bir konuşmada Türkiye’nin Azerbaycan’ı ilk tanıyan devlet olmasının önemini, “Bu, Türkiye’nin cesaretli adımı ve Azerbaycan’a kardeşlik münasebetinin neticesi idi. Azerbaycan’ın kendi bağımsızlığına nail olması ve bütün dünya devletlerinin Azerbaycan’ı tanıması için Türkiye’nin çok büyük yardımı olmuştur” sözleriyle dile getiriyordu. Gerçekten de Türkiye’nin Azerbaycan’ın bağımsızlığını tanıma kararı, iki ülke arasındaki siyasal ilişkiler açısından büyük önem taşımaktadır. Ancak, bu tanıma kararından önce birçok iç ve dış baskılar da ortaya çıkacaktır. Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki, Türkiye yeni Türk cumhuriyetlerini tanıma sürecinde ilk önemli adım olarak, Azerbaycan başta olmak üzere, Türk cumhuriyetlerine bir “Nabız Yoklama Heyeti” gönderdi. Büyükelçi Bilal. N. Şimşir başkanlığındaki üç kişilik bu heyetin amacı, “kardeş Sovyet cumhuriyetlerine Türkiye’nin yakın ilgisini teyit edip, beklentilerini belirlemek” ve bağımsı...

      Tarihte devletlerin kardeşlik ilişkileri kolay oluşmaz. Velev ki, aynı soydan, kültürden bile olsun. Bunun en başta gelen şartı, zor zamanda bazı fedakarlıklarda bulunarak diğerinin yanında durabilmektir.     Bir süredir Azerbaycan-Türkiye ilişkilerinde matbuatın rolü hakkında bir çalışma yapıyorum. Burada karşıma çıkan bazı örnekler, “bir millet iki devlet” anlayışının tarihi temelleri hakkında bazı ipuçları verdi. Bunları sizlerle paylaşmak istiyorum.       Biliyorsunuz, Hasan Bey Zerdabi’nin Ekinçi gazetesi, Türk Dünyasının ilk matbuat organlarından biriydi. Gazete, Rus Çarlığı sansürünün en katı zamanlarında yayın hayatına başlamıştı. Bu ağır sansüre rağmen yayınını sürdürüyordü. Ta ki, Türkiye tarihinde 93 Harbi denilen 1877-78 Osmanlı-Rus Savaşına kadar. Bu tarihte gazete, Rusya aleyhinde bir şiir yayınlandığı gerekçesiyle kapatıldı. [1] 1905 Rus İhtilali sonucunda ortaya çıkan yeni durum, Azerbaycan halkını Türkiye’nin ...

Azerbaycan kültürünün tanıtılması ve TRT’nin rolü 2004 yılının sonlarında bir çekim için Berde’ye gitmiştik. Bizi orada karşılayan rehberlerimiz, önce Berde Türbesi ya da Nüşabe Kalası adlarıyla adlandırılan bir abidenin yanına götürdüler. 1322 yılında inşa edilmiş bu yapı, geçen yüzyılın tüm tahribatlarına rağmen göz alıcılığını kaybetmemişti. Turkuaz çinilerle işlenmiş dış duvarı, yapının üstüne geçen yüzyıl başlarında atılan iğreti beton yığınına rağmen, bölge insanının mimari zarafetini ve gelişmişliğini bugüne yansıtıyordu. Türbenin etrafını ise topraktan bir kale çevreliyordu. Bir çok yeri sonradan restore ve inşa edilmiş olsa da, milattan öncelere ait bir yapıydı ve bu toprak kale insanı zaman tünelinden geçirerek yüzyıllar öncesine götürüyordu. Yazının girişinde bu eski toprak kale ve onun ortasında yükselen türbeden söz etmemin amacı, Azerbaycan kültürünün zenginliğini ve tarihi derinliğini anlatabilmek içindir. Gerçekten ülkenin neresine gidilirse gidilsin, böyle geniş ve...