Bir Uygur Sanatçının Muhacerette Hüzünlü Vedası

Dün, 1 Ağustos 2014-Cuma, değerli sinema eleştirmeni-yazar İhsan Kabil aradı ve ilk olarak o haberdar etti Oğuzhan Tuğrul’un bu dünyaya veda ettiğini. Ardından @UygurHareketi adlı twitter hesabından cenaze namazının yerini ve vaktini öğrendim.

Oğuzhan Tuğrul’u, 2010 İstanbul Avrupa Kültür Başkenti etkinlikleri sırasında tanımıştım. Uygur Türklerinin insanlığa ve medeniyetin gelişmesine önemli katkılarından biri olan geleneksel kâğıt yapım sanatını tanıtmaya çalışıyordu. Ne var ki, çeşitli nedenlerle, bunu dilediğince gerçekleştiremedi.

En son yine İhsan Kabil’den rahatsızlandığını öğrenmiştim. Ve dün, mukadderat gerçekleşmiş, Tuğrul bu dünyaya veda etmişti.

Bugün, normalde başka bir etkinliğe katılmayı planlamışken, bu haber üzerine cenaze namazına gitmeye karar verdim. Eşimle birlikte Eyüp Sultan Camii’ne doğru yola çıktık.

Eyüp’e vardığımızda, öğle namazına az bir zaman kalmıştı. Ve camiye yaklaşmışken, sanki gök yarılmışçasına bir yağmur yağmaya başladı. Yaklaşık yarım saat yağışın durması ve ardından ortaya çıkan selin dinmesini beklemek zorunda kaldık bir saçak altında.

Musalla taşının bulunduğu avluya gidince, ilk hayal kırıklığını yaşadım. Tabutun başında ancak 8-10 kişi vardı. Vakit namazından sonra artar belki diye düşündüm. Maalesef, bir o kadar kişi daha katılmıştı yalnızca.

Bu tablo oldukça hüzünlendirdi beni. Türkiye’deki Uygur muhacereti olarak bir sanatçımıza, ebedi vedasında bile, sahip çıkamamıştık. Duyuyor gibiyim, okuyan Uygurların kendi kendilerine neler mırıldandıkları, ne gibi mazeretler ileri sürdüklerini. Hatta sanatçı kimliğinin zorunlu kıldığı ortamlarda bulunmasından dolayı eleştiriler bile getirildiğini. Ama unutulmaması gereken bir şey var. Kültürü yaşatma, tanıtma ve gelecek nesillere, tarihe aktarmada sanatçıların özel bir yeri vardır. Hem öyle zaman olur ki, siyaset diliyle anlatılamayan pek çok şey sanatın evrensel diliyle kolayla anlatılabilir ve uluslararası ilgi sağlanabilir.

İstanbul’un uzak bir köşesi olan Habipler’de toprağa verilen Oğuzhan Tuğrul’a Allah’tan rahmet diliyorum.

Özgeçmişi

Oğuzhan Tuğrul, 1949 yılında Doğu Türkistan’ın işgal edilmesiyle birlikte, vatandan ayrılmak zorunda kalmış bir ailenin çocuğuydu. 1955 yılında ailesinin yerleştiği Adapazarı’nda dünyaya geldi. Lise eğitimini Darüşşafaka’da aldıktan sonra, Kanada University of Manitoba’da çalışmalarda bulundu. Şi­li, Pe­ru, Mek­si­ka, Ba­ha­ma, Ka­nar­ya Ada­la­rı, Fas, İs­pan­ya, Fran­sa, İtal­ya ve Hol­lan­da gibi bir çok ülkeye Türk sa­na­tı­nın kö­ke­ni­ni araş­tır­mak ve tanıtmak ama­cıy­la ge­zi­ler­de bulun­du.

Uygur Türklerinin binlerce yıldır uygulaya geldikleri yöntemleri stilize ederek vitray-cam sanatına yeni boyutlar getirdi. Çok katmanlı-renkli camların kullanıldığı vitray çalışmalarında geliştirdiği asitle boyama tekniği sayesinde bu sanatın uygulanmasını kolaylaştırdı. Çünkü o zamana kadar Türkiye’de çok zor bulunması nedeniyle çok katmanlı-renkli camlarla çalışmak oldukça maliyetli bir uğraş durumundaydı.

Tuğrul, 1974 yılında Darüşşafaka Lisesinden sonra başladığı cam sanatı alanındaki çalışmalarına 1999’dan itibaren de, yine kadim Uygur kültüründen esinlendiği kâğıt yapımını ekledi. Böylece geleneksel Türk kâğıt, cam ve nakışlı alçı pencere sanatçılığının öncü isimlerinden biri oldu.

Hayatının en önemli amaçlarından biri olarak gördüğü bu sanatları yaşatmak ve tanıtmak için de büyük gayretler gösterdi. Gittiği her yerde Türkiye’nin yanı sıra Uygur Türklerinin tanınması için de çalıştı. Bu bağlamda; “Cam Ocağı”, “Türk Kültürüne Hizmet Vakfı”, “Hoca Ahmet Yesevi Vakfı”, “Washington DC Glass School”, “Society of American Mosaic Artists (SAMA)” ve “Universidad de Puerto Rico” gibi ulusal ve uluslararası birçok kurumda öğretici ders ve seminerler verdi. Çok sayıda araştırma ve bilimsel yayında bulundu, ulusal ve uluslararası sempozyumlarda bildiriler sundu. Birçok ülkede çalışmalarını sergileyerek bu kadim Uygur sanatlarının tanınmasına katkıda bulundu.

Oğuzhan Tuğrul, Türkiye’de dünyaya gelmesine rağmen Uygur Türkçesini de öğrenmişti. Yanı sıra İngilizce, Almanca, Fransızca ve İspanyolca da bilmekteydi.

Hakkında: http://www.turkiyegazetesi.com.tr/kultursanat/32359.aspx
               http://www.ekogundem.tv/kagithane-kagit-atolyesi.html